BE INFORMED

Vandaag lezen we in de media vaak dat alcohol schadelijk is vanaf het eerste glas dat je drinkt, ook wel het ‘no safe level’-concept genoemd waar de Wereldgezondheidsorganisatie (WHO) regelmatig naar verwijst. Het klopt dat er wetenschappelijk onderzoek bestaat waarin wordt vermeld dat gezondheidsrisico’s niet volledig kunnen worden uitgesloten bij het drinken van één glas alcohol. Ander onderzoek toont dan weer aan dat één glas juist een beschermend effect heeft. In dergelijk waarnemend onderzoek werkt de wetenschap met waarschijnlijkheden, in plaats van met absolute zekerheden. Zo kan je bijvoorbeeld wel aantonen dat een risico heel laag of verwaarloosbaar klein is, maar nooit volledig nul. Terug naar alcohol betekent dat dus niet dat één glas alcohol automatisch schadelijk is of een negatieve impact heeft op je gezondheid, maar wel dat het risico niet volledig uit te sluiten is. Dit geldt bijvoorbeeld ook voor het eten van suiker of rood vlees, blootstelling aan uv-straling van de zon, mobiele telefoonstraling of het inademen van fijnstof – voorbeelden die de WHO ook aanhaalt als risicofactoren met een mogelijke gezondheidsimpact.

Bovendien varieert de mogelijke impact van alcohol sterk van persoon tot persoon. Factoren zoals leeftijd, geslacht, erfelijkheid, algemene gezondheid en levensstijl spelen een belangrijke rol. Voor sommige mensen kan matig alcoholgebruik weinig tot geen risico’s met zich meebrengen, terwijl het voor anderen wel risico’s kan inhouden. Zo zal het effect van een glas alcohol anders zijn voor een sportieve persoon dan voor een roker of iemand met overgewicht. Dit maakt waarnemend onderzoek bijzonder complex: hoe kan je eventuele gezondheidsproblemen door alcohol afzonderen van andere risicofactoren?

Daarnaast zijn er verschillende studies die de gezondheidsimpact van een matige consumptie (bijvoorbeeld één glas per dag of enkele per week) relativeren. Een recente literatuurstudie van het Canadian Institute for Substance Use Research  toont bijvoorbeeld aan dat iemand die dagelijks twee porties alcohol consumeert, hetzelfde sterfterisico heeft als een levenslange geheelonthouder.

Een praktijkvoorbeeld, dat ook door wetenschappelijke experten in België werd aangehaald, vinden we in de zogenaamde ‘Blue Zones’. Dit zijn vijf regio’s in de wereld waar mensen opvallend langer en gezonder leven dan gemiddeld. Deze gebieden – waaronder Okinawa (Japan), Sardinië (Italië) en Ikaria (Griekenland) – delen gemeenschappelijke leefstijlkenmerken zoals natuurlijke beweging, sterke sociale verbondenheid, stressbeheersing en zingeving. Ook matiging is een rode draad, zowel in voeding als in andere levensgewoonten. Alcohol komt voor in sommige van die culturen, maar altijd met mate. Het is geen voorwaarde voor een lang leven, maar blijkt dus ook geen absolute boosdoener, zolang het deel uitmaakt van een evenwichtige en bewuste levensstijl.

Lang verhaal kort: af en toe een pintje of speciaalbier drinken, heeft voor de meeste mensen geen direct gezondheidsrisico, zolang het blijft bij matige hoeveelheden (bijv. één glas per dag of enkele per week). Langdurig en overmatig alcoholmisbruik is echter wel schadelijk. Dat is ook duidelijk wetenschappelijk aangetoond.

Hoe dan ook, is het belangrijk om altijd bewust en verantwoord met alcohol om te gaan. Matiging is en blijft het sleutelwoord. Volg daarom steeds de voorgeschreven richtlijnen van de Hoge Gezondheidsraad van maximum 10 consumpties per week.

Verschillende soorten studies leiden tot verschillende conclusies, omdat ze andere methodes, populaties en gezondheidsuitkomsten onderzoeken. Alcohol is geen zwart-witonderwerp; de risico’s en eventuele voordelen hangen sterk af van de persoon en de context. Daarom is het logisch dat de wetenschap hierover blijft evolueren. Zo wordt er in sommige studies rekening gehouden met een eventuele rokersachtergrond, terwijl andere dit niet doen. Op dezelfde manier hanteren de meeste studies nog de Body Mass Index (BMI) om de vetmassa te bepalen, wat een vertekend beeld kan opleveren.

Kortom, matig alcoholgebruik vormt voor velen niet noodzakelijk een gezondheidsrisico. De wetenschap evolueert voortdurend, en nuance is essentieel. Wie ervoor kiest om alcohol te drinken, doet dit best bewust, met mate en in het kader van een gezonde levensstijl.

De meest recente richtlijnen in België voor een veilige alcoholconsumptie adviseren volwassenen om hun alcoholgebruik te beperken tot maximaal 10 standaardglazen per week. Deze consumptie dient gespreid te worden over meerdere dagen, met minstens enkele alcoholvrije dagen per week.

Deze aanbevelingen zijn opgesteld door het Vlaams expertisecentrum Alcohol en andere Drugs (VAD) en de Hoge Gezondheidsraad. Ze zijn bedoeld om het publiek bewust te maken van de mogelijke risico’s van overmatig alcoholgebruik en om schadelijk gebruik te beperken.

Om op een verantwoorde manier alcohol te consumeren, is het belangrijk om goed te begrijpen wat precies wordt bedoeld met “een standaardglas”. Een standaardglas, ook wel een standaardconsumptie genoemd, bevat gemiddeld 10 gram alcohol (ethanol). Dit is ongeveer de hoeveelheid die het lichaam van een gemiddelde volwassene in 1 tot 1,5 uur kan afbreken.

De onderstaande tabel geeft weer hoeveel milliliter van een bepaalde dranksoort overeenkomt met één standaardglas alcohol:

Dranksoort	Hoeveelheid	Alcoholpercentage (gemiddeld)	= 1 standaardglas
Bier (pils)	250 ml (flesje)	5% – 6%	✅
Wijn	100 ml (glas)	12%	✅
Sterke drank	35 ml (shotje)	35% – 40%	✅

Het is belangrijk te vermelden dat speciaalbieren, zoals tripels of IPA’s, vaak een hoger alcoholpercentage bevatten en doorgaans ook een groter volume (meestal 330 milliliter) hebben. Dit betekent dat één flesje mogelijk meer dan één standaardglas bevat. Ook cocktails, die vaak meerdere soorten alcohol bevatten, kunnen overeenkomen met twee of meer standaardglazen, afhankelijk van het recept.

Wat betreft de gezondheidsimpact is de hoeveelheid alcohol die wordt geconsumeerd de bepalende factor, en niet zozeer het type drank. Met andere woorden, één standaardglas bier, wijn of sterke drank bevat ongeveer dezelfde hoeveelheid alcohol en heeft daarom vergelijkbare effecten op de gezondheid.

Desondanks halen enkele wetenschappelijke studies kleine verschillen aan:

•  Wijn, meer bepaald rode wijn, werd in het verleden vaak in verband gebracht met een mogelijk beschermend effect op de gezondheid van het hart. Dit zou te maken hebben met polyfenolen zoals resveratrol, antioxidanten die van nature aanwezig zijn in druivenschillen. Recente wetenschappelijke bevindingen suggereren echter dat deze voordelen waarschijnlijk zijn overschat en vooral te maken hebben met het gezondere gedrag van wijndrinkers.
• Bier bevat naast alcohol ook vitaminen, mineralen en vezels. De concentraties hiervan zijn echter te laag om een substantiële gezondheidsimpact te hebben bij gematigde consumptie. Eerdere studies suggereerden nog andere positieve effecten, zoals een lager risico op hartziekten door bierconsumptie, maar er bestaat momenteel geen eenduidig wetenschappelijk bewijs voor deze beweringen.
• Sterke drank bevat doorgaans een hogere concentratie alcohol per volume, waardoor de kans op overconsumptie vergroot als men geen rekening houdt met de portiegrootte.

Wetenschappelijk gezien zijn de gezondheidsrisico’s vergelijkbaar bij gelijke hoeveelheden alcohol, ongeacht of het gaat om bier, wijn of sterke drank.

In België wordt bier als alcoholvrij beschouwd wanneer het een alcoholvolume van maximaal 0,5% bevat. Dit is in lijn met de Europese en internationale definities, waarin men erkent dat een minimale hoeveelheid alcohol, bijvoorbeeld ontstaan door natuurlijke gisting, technisch vaak niet volledig te vermijden is. Bovendien zijn de effecten bij zulke kleine hoeveelheden alcohol verwaarloosbaar voor het lichaam.

Ter vergelijking: ook een rijp stuk fruit zoals een banaan, appel of sinaasappel kan door natuurlijke fermentatie sporen van alcohol bevatten, vaak rond de 0,2% tot 0,4%. Die kleine hoeveelheden zijn zo gering dat ze geen merkbaar effect hebben op het lichaam, net zoals bij alcoholvrij bier.

Wanneer er op een bierlabel “0.0%” staat, betekent dit dat er nul promille alcohol aanwezig is en het product dus géén alcohol bevat.

Alcoholvrij bier wordt in veel gevallen als een gezondere keuze beschouwd dan frisdrank. Het bevat doorgaans minder suiker en minder (of geen) kunstmatige toevoegingen dan de meeste frisdranken. Waar frisdrank meestal bestaat uit suikerwater met smaakstoffen en zuren, bevat alcoholvrij bier vaak natuurlijke ingrediënten zoals water, gerst, hop en gist. Daardoor is het een minder bewerkt product. Bovendien bevat alcoholvrij bier soms kleine hoeveelheden vitamines en antioxidanten, zoals B-vitamines en polyfenolen, die je in frisdrank doorgaans niet terugvindt.

Ter illustratie:
Volgens het Voedingscentrum bevat een standaardportie alcoholvrij bier (340 ml) ongeveer  10,9 gram suiker en 88 kilocalorieën. Ter vergelijking: een glas cola van 200 ml bevat ongeveer 21,2 gram suiker en 84 kilocalorieën. Dit betekent dat alcoholvrij bier per 100 ml gemiddeld minder suiker en calorieën bevat dan reguliere frisdrank.​

Let wel: sommige alcoholvrije bieren kunnen toch relatief veel suiker bevatten. Het is daarom aan te raden de voedingsinformatie te controleren om een bewuste keuze te maken.

Elke actie die verantwoord en bewust alcoholgebruik onder de aandacht brengt, juichen wij toe. Tegelijk geloven wij op lange termijn meer in een duurzame, gematigde aanpak doorheen het hele jaar, in plaats van één maand volledige onthouding.

Een maand pauze kan zeker een waardevol moment van reflectie zijn, maar regelmatige, bewuste keuzes rond alcoholgebruik hebben vaak meer impact op gezondheid en welzijn op lange termijn.

Belgische Brouwers zet zich al jarenlang actief in om verantwoorde alcoholconsumptie te stimuleren. Als sector nemen we onze maatschappelijke verantwoordelijkheid ernstig en streven we ernaar om op een positieve en constructieve manier bij te dragen aan bewustwording rond verantwoord alcoholgebruik. Dat doen we via een combinatie van structurele campagnes, proactieve zelfregulering en productontwikkeling.

Een van de meest bekende initiatieven waaraan we al bijna 30 jaar meewerken, is de BOB-campagne, in samenwerking met het Vias institute en de overheid. Deze campagne is stevig verankerd in het collectieve bewustzijn en blijft duidelijk communiceren: wie rijdt, drinkt niet. Daarnaast lanceerden we onze eigen sensibiliseringscampagne, BE RESPONSIBLE, waarmee we mensen aanmoedigen om bewuste keuzes te maken rond alcohol, afgestemd op context, gezondheid en verantwoordelijkheidsgevoel.

We gaan verder dan sensibilisering alleen. Als sector nemen we onze verantwoordelijkheid ook op via een voortdurende aanscherping van de zelfregulering voor alcoholreclame. In februari 2024 pasten we de gezondheidswaarschuwing voor reclame aan naar “Alcoholmisbruik schaadt de gezondheid”, zodat de boodschap van verantwoord drinken krachtiger en duidelijker overkomt. In oktober 2024 namen we bijkomende maatregelen om jongeren beter te beschermen, onder meer via beperkingen op communicatie op (socialemedia)platformen waar zij sterk vertegenwoordigd zijn. Ook de leesbaarheid en zichtbaarheid van onze slogan werd verbeterd.

Daarnaast zien we een duidelijke trend richting alcoholvrije en alcoholarme bieren. Als sector spelen we hier actief op in door te investeren in innovatie en smaakvolle alternatieven zonder alcohol. Onze alcoholvrije bieren bieden consumenten de mogelijkheid om bewust te kiezen, zonder in te boeten op smaak of beleving.

Onze focus ligt niet op het verbieden van consumptie, maar wel op het voorkomen van alcoholmisbruik. Via gerichte acties, zelfreflectie en samenwerking met beleidsmakers, experten en maatschappelijke partners willen we bijdragen aan een cultuur waarin alcohol op een verantwoorde en evenwichtige manier zijn plaats heeft.